Verrassende feiten over de inzet van mindfulness bij chronische Pijn

Mindfulness, een eeuwenoude meditatieve techniek (ik noem het zelfhulp oefeningen, omdat ze ook effectief zijn zonder er een spirituele stempel aan te hangen) die zijn wortels heeft in het boeddhisme, wordt steeds vaker erkend als een effectieve benadering voor de behandeling van chronische pijn.

Dit komt voort uit een groeiend aantal wetenschappelijke studies die aantonen dat mindfulness niet alleen een positieve invloed kan hebben op hoe mensen hun pijn ervaren, maar ook op hun algehele welzijn. Wat verrassend is, is hoe diepgaand en veelzijdig de impact van mindfulness kan zijn bij mensen die lijden aan langdurige pijnklachten.

Zelf ondervond ik al vrij snel de verlichtende en ontspannende effecten op mijn lichaam en geest wanneer ik mindfulness integreerde in mijn leven, ook zonder het boeddhisme aan te hangen of vreemde spirituele ervaringen te moeten doorstaan.

Voor mij zijn de oefeningen binnen de mindfulness traditie gewoon basic technieken die ieder mens zou moeten kunnen toepassen.

Bij deze deel ik wat interessante en onverwachte feiten over de inzet van mindfulness bij chronische pijn:

1. Mindfulness verandert hoe de hersenen pijn verwerken

Een van de meest fascinerende ontdekkingen is dat mindfulness daadwerkelijk de manier verandert waarop de hersenen pijnprikkels verwerken. Onderzoekers hebben aangetoond dat mindfulness de activiteit in de hersengebieden die betrokken zijn bij pijn vermindert.

Tegelijkertijd verhoogt het de activiteit in andere delen van de hersenen, zoals die welke betrokken zijn bij emotionele regulatie en acceptatie van pijn. Dit betekent dat hoewel de fysieke pijn aanwezig kan blijven, de manier waarop de hersenen deze pijn interpreteren en er op reageren fundamenteel verandert. Hierdoor ervaren mensen de pijn vaak minder intens of storend.

2. Pijnverlichting zonder afhankelijkheid van medicatie

Voor mensen die al jaren worstelen met chronische pijn, is het vaak verleidelijk om zich te wenden tot pijnmedicatie om verlichting te vinden. Echter, langdurig gebruik van medicijnen, vooral opioïden, brengt het risico van verslaving en ernstige bijwerkingen met zich mee. Hier komt mindfulness om de hoek kijken als een verrassend effectief alternatief.

Zo leer je bijvoorbeeld de pijn beter te accepteren zonder je hulpeloos te voelen. In plaats van de pijn actief te bestrijden, kunnen ze de pijn observeren en er bewust van zijn zonder erdoor overweldigd te raken. Dit vermindert vaak de behoefte aan medicatie, wat op zijn beurt kan leiden tot een gezonder en duurzamer leven.

3. Langdurige voordelen van mindfulness oefening

Waar veel conventionele behandelingen voor chronische pijn vaak alleen tijdelijke verlichting bieden, blijkt mindfulness op de lange termijn effect te hebben. Zelfs maanden na het voltooien van een mindfulness-training blijven veel mensen de voordelen ervaren. Zeker wanneer je de meest helpende oefeningen in je dagelijks leven integreert is de kans groter om van de voordelen profijt te hebben.

Dit komt doordat mindfulness mensen leert om anders met hun pijn en emoties om te gaan.

In plaats van te proberen de pijn weg te duwen of te negeren, leren ze de pijn te observeren zonder oordeel, wat leidt tot minder stress en angst. Deze verandering in mindset blijft vaak aanwezig, zelfs na de actieve mindfulness-training, wat de pijnbeheersing op lange termijn bevordert.

4. Verbetering van de kwaliteit van leven, niet alleen de pijnbeleving

Chronische pijn heeft niet alleen invloed op het fysieke lichaam, maar ook op het emotionele en mentale welzijn van een persoon. Stress, angst en depressie komen vaak voor bij mensen met langdurige pijnklachten. Zo heb ik zelf ook jarenlang rondgelopen met desbetreffende klachten.

Wat verrassend is aan mindfulness, is dat het niet alleen de pijnervaring zelf beïnvloedt, maar ook het algehele welzijn verbetert. Door regelmatig mindfulness-oefeningen te doen, ervaar je minder stress en verbeterd het de kwaliteit van leven, waarbij je meer in staat bent om te genieten van dagelijkse activiteiten, relaties en hobby's, ondanks hun pijn.

5. Versterkte lichaam-geest verbinding (Mind-body)

Hoewel het op het eerste gezicht misschien tegenstrijdig lijkt, helpt mindfulness mensen om meer in contact te komen met hun lichaam, ook al ervaren ze pijn. In plaats van de pijn te negeren of ertegen te vechten, leer je tijdens een training of cursus je lichamelijke sensaties op een niet-oordelende manier waar te nemen. Deze verhoogde lichaamsbewustwording leidt tot een andere relatie met de pijn. Door de fysieke sensaties te observeren zonder eraan vast te klampen of ze te willen veranderen, vermindert de emotionele reactie op de pijn, wat op zijn beurt het lijden verminderd.

Je leert als het ware weer vriendschap sluiten met je lijf, en samen te werken met je lichaam, te luisteren naar wat het nodig heeft en samen te werken richting herstel en of acceptatie.

6. Mindfulness stimuleert neuroplasticiteit in de hersenen

Een verrassend wetenschappelijk inzicht is dat mindfulness de neuroplasticiteit in de hersenen kan versterken. Neuroplasticiteit verwijst naar het vermogen van de hersenen om nieuwe verbindingen te vormen en te veranderen als reactie op nieuwe ervaringen of leerprocessen. Bij mensen met chronische pijn kunnen mindfulness-oefeningen helpen om de hersenen als het ware 'opnieuw te bedraden'. Dit betekent dat de hersenen minder gevoelig kunnen worden voor pijnprikkels na verloop van tijd. Dit geeft hoop voor veel mensen die lijden aan chronische pijn, omdat het suggereert dat de pijnperceptie kan veranderen door middel van regelmatige mindfulness-training.

7. Breed toepasbaar bij verschillende soorten chronische Pijn

Een van de meest verrassende feiten is dat mindfulness niet alleen effectief is bij één type pijn, maar bij een breed scala aan chronische pijncondities. Onderzoek toont aan dat mindfulness nuttig kan zijn bij aandoeningen zoals fibromyalgie, chronische lage rugpijn, migraine, reumatoïde artritis, en meer. Dit maakt het een veelzijdige behandeling die kan worden toegepast bij veel verschillende patiënten, ongeacht de oorzaak van hun pijn. De technieken die mensen leren tijdens mindfulness-training kunnen worden aangepast en toegepast op verschillende soorten pijn, waardoor het een waardevol instrument is in de pijnbeheersing.

Belangrijke voetnoot is hierbij dat er ten alle tijden rekening moet worden gehouden met de pijn. Te vaak gebeurd het in een reguliere training dat je te lang in een bepaalde houding dient te zitten wat voor mensen zoals jij en ik gewoon weg niet te doen is.

8. Vergelijkbare effectiviteit als Cognitieve gedragstherapie (CGT)

Cognitieve gedragstherapie (CGT) is lange tijd beschouwd als een van de meest effectieve psychologische behandelingen voor chronische pijn. Wat veel mensen echter niet weten, is dat mindfulness-gebaseerde therapieën vergelijkbare resultaten kunnen opleveren. Sommige studies tonen aan dat mindfulness even effectief kan zijn in het verminderen van pijn, angst en depressie als CGT, met als extra voordeel dat mindfulness-technieken vaak eenvoudiger zelfstandig kunnen worden voortgezet. Dit betekent dat patiënten minder afhankelijk zijn van therapeutische sessies en de technieken in hun dagelijkse leven kunnen blijven toepassen.

9. Mindfulness vermindert catastroferen over pijn

Een veelvoorkomend probleem bij mensen met pijn is de neiging tot 'catastroferen' – het zien van de pijn als ondraaglijk en buiten hun controle. Dit vergroot vaak het gevoel van hulpeloosheid en stress, wat de pijnervaring verergert. Mindfulness helpt dit catastrofale denken te verminderen. Door te leren om gedachten en emoties te observeren zonder erin mee te gaan, kun je een realistischer en kalmer perspectief op je pijn ontwikkelen. Dit vergroot het gevoel van controle over de pijn en vermindert het emotionele lijden dat vaak gepaard gaat met chronische pijn.

10. Snelle resultaten mogelijk na korte training

Hoewel langdurige beoefening van mindfulness over het algemeen de meeste voordelen oplevert, hebben sommige studies aangetoond dat mensen al na enkele weken mindfulness-training significante verbeteringen in hun pijnbeleving kunnen ervaren. Dit maakt mindfulness een relatief toegankelijke vorm van zelfhulp voor veel mensen. Zelfs met een beperkte tijdsinvestering kunnen patiënten al merken dat ze beter omgaan met hun pijn, wat hen aanmoedigt om door te gaan met de oefeningen en hun vaardigheden verder te verdiepen.

Mindfulness biedt dus een verrassend breed scala aan voordelen voor mensen met chronische pijn. Het helpt niet alleen om de fysieke pijn anders te ervaren, maar ook om de emotionele en mentale impact van die pijn te verminderen. Door een combinatie van verbeterde pijnacceptatie, verminderde afhankelijkheid van medicatie, en een verhoogde kwaliteit van leven, biedt mindfulness een krachtige, duurzame oplossing voor mensen die worstelen met chronische pijn. In een tijd waarin veel mensen op zoek zijn naar natuurlijke en effectieve manieren om met pijn om te gaan, blijkt mindfulness een veelbelovend en wetenschappelijk onderbouwd hulpmiddel te zijn dat echt een verschil kan maken.

Wil je ook op een laagdrempelige manier aan de slag met jouw pijnklachten en hierbij de meest effectieve oefeningen leren?

In mijn korte cursus "Rust in lijf en hoofd bij chronische pijn" leer ik je in 6 stappen de meest waardevolle technieken die mij en vele anderen hebben geholpen bij het accepteren en verlichten van pijn https://www.dekalmtekamer.nl/cursus-rust-in-je-lijf

NAAR DE CURSUS